Skip to content

η Αποκριά ανά τους αιώνες

Φεβρουαρίου 12, 2010

Βρισκόμαστε στην «καρδιά» της Αποκριάς, ενός εθίμου που έχει «επιβιώσει» μέσα στις χιλιετίες και το οποίο θεωρείται από τα παλαιότερα αρχαιοελληνικά έθιμα, και που είναι η γιορτή της χαράς, της μεταμφίεσης και του ξεφαντώματος η οποία όσα προβλήματα και να «αντιμετώπισε» μένει σχεδόν αναλλοίωτη μέσα στους αιώνες. Αν και διαδεδομένη σε όλο τον κόσμο, στην χώρα μας παρουσιάζει πολλά διαφορετικά έθιμα ανά περιοχή όπως και άλλες γιορτές π.χ λαμπρή, αλλά παντού γιορτάζεται με την ίδια ένταση καθώς όλοι περιμένουν να το «ρίξουν λίγο έξω» ξεχνώντας για λίγο την καθημερινότητα τους.

Έχει χυθεί πολύ μελάνι τα τελευταία χρόνια σχετικά με την Αποκριά και πολλοί είναι οι «διεκδικητές» της όσον αφορά την προέλευση της. Οι απόψεις (όπως γίνεται συνήθως) διίστανται αλλά όλοι όσοι έχουν γράψει γι αυτήν την γιορτή έχουν παραθέσει και τα ανάλογα επιχειρήματα σχετικά με το τι υποστηρίζουν. Κάποιοι θέλουν το καρναβάλι να έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα και ότι προέρχεται από τ αρχαία Κάρνεια τα οποία ήταν λατρευτικές εκδηλώσεις για τον Απόλλωνα. Οι περισσότεροι όμως υποστηρίζουν ότι η Αποκριά προέρχεται από τις «Διονυσιακές» τελετές στις οποίες οι Έλληνες μεταμφιεζόταν, χόρευαν, έπιναν και γλεντούσαν προς τιμήν του Διονύσου και του περάσματος από τον χειμώνα στην άνοιξη. Μάλιστα λένε ότι η λέξη καρναβάλι προέρχεται από το ρήμα βαλλίζω που σημαίνει χοροπηδώ! Μάλιστα επειδή ο Διόνυσος μεταφερόταν με τροχοφόρα πλοιάρια στ΄Ανθεστήρια (γιορτή στην αρχαία Ελλάδα για την μετάβαση στην άνοιξη από το χειμώνα) η λέξη σημαίνει ναυτικό αμαξάκι δηλαδή carrus navalis.  Άλλη εκδοχή είναι η λέξη καρναβάλι να προέρχεται από τις Λατινικές λέξεις carnem levare ή carnis levanem τα οποία σημαίνουν άρση – απαγόρευση κρέατος, γεια – αντίο – εξαφανίσου κρέας. Αυτή η εκδοχή είναι σαφώς μεταγενέστερη καθώς οι μεταμφιέσεις υπήρχαν και στο Βυζάντιο και μάλιστα ήταν πολύ διαδεδομένες. Συνήθιζαν στους Βυζαντινούς χρόνους οι μεταμφιέσεις ανδρών σε γυναικών και αντίστροφα καθώς και σε στρατιωτικούς ή αυλικούς με σκοπό την διακωμώδηση. Κάπως έτσι από το Βυζάντιο πέρασε και στις μέρες μας, ως αποχή από το κρέας ενόψει της εορτής της Λαμπρής!

Τα έθιμα ανά περιοχή ποικίλλουν αλλά παραμένουν αναλλοίωτα στο πέρασμα των χρόνων. «Γενίτσαροι» και «Μπούλες», ένα από τα παραδοσιακά και διαδεδομένα έθιμα της Νάουσας στην Βόρεια Ελλάδα με αναπαράσταση γάμου, γλέντι στην κεντρική πλατεία της πόλης το οποίο κορυφώνεται την Καθαρά Δευτέρα. Το συγκεκριμένο έθιμο έχει ρίζες στις Διονυσιακές τελετές εφόσον ο Διόνυσος λατρευόταν κυρίως σε αυτές τις περιοχές.  Η Κέρκυρα δεν θα μπορούσε να μην πρωταγωνιστήσει και στην Αποκριά (όπως και στο Πάσχα) με το περίφημο Κερκυραϊκό Καρνάβαλο αλλά και τα πετεγολέτσια ή πέτε γόλια, ένα άλλο πολύ παλιό έθιμο που θυμίζει θεατρική παράσταση αφού βγαίνουν οι Κερκυραίες από τα παράθυρα και «κουτσομπολεύουν» διάφορα θέματα. Αν κοιτάξουμε Νοτιότερα στην Κρήτη, τα έθιμα της Αποκριάς θα μπορέσουν να μας γεμίσουν έναν ολόκληρο τόμο καθώς συμπεριλαμβάνουν Καρναβάλια, αναστάσεις νεκρών, εικονικούς γάμους, μεταμφιέσεις και ιδιαίτερους χορούς. Μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες ήταν πολύ διαδεδομένο έθιμο η Σιβιανή μάσκα, ξερίζωναν δηλαδή τη ρίζα του συγκεκριμένου φυτού λίγες μέρες πριν της Απόκριες και έφτιαχναν μάσκες τις οποίες ονόμαζαν Σιβιανές. Αν και τα παραπάνω έθιμα έχουν κάτι το διαφορετικό όλη μας η προσοχή στρέφεται κάθε χρόνο στο διάσημο σε όλο τον κόσμο Πατρινό Καρναβάλι (ακολουθούν της Ξάνθης, του Μοσχάτου κτλ). Στην Πάτρα χτυπάνε οι παλμοί του ξεφαντώματος καθώς πολλοί επισκέπτες από όλη την Ελλάδα δίνουν το παρόν στην μεγάλη παρέλαση, η οποία το καθιστά το τρίτο καρναβάλι στον κόσμο. Και αν βγούμε λίγο εκτός Ελλάδας θα διαλέξουμε ανάμεσα σε δύο χώρες με τα διάσημα καρναβάλια τους, την Βραζιλία (με το νούμερο ένα καρναβάλι στον κόσμο αυτό του Ρίο Ντε Τζανέιρο) και την Ιταλίας (με το πολύ διαφορετικό καρναβάλι της Βενετίας). Ξεφάντωμα για όλα τα γούστα, με την Βενετία να δίνει μια νότα άλλης εποχής στην συγκεκριμένη γιορτή, και με το Ρίο να κρατάει τους έντονους ρυθμούς.

Οι περισσότεροι όμως θα μείνουμε στο δικό μας χωριό ή πόλη να γιορτάσουμε τα «κλασσικά», τα κοινότυπα έθιμα. Μετά το γλέντι της Τσικνοπέμπτης θα «παρελάσουμε» την τελευταία Κυριακή της αποκριάς και θα δώσουμε το παρόν στο Καρναβάλι που διοργανώνεται στον τόπο μας. Και φυσικά την Καθαρά Δευτέρα θα ακολουθήσουν τα Κούλουμα και το πέταγμα του χαρταετού!!!!

Πηγές :  εφημερίδα Έθνος, «ρίζες Ελλήνων», βικιπαίδεια.

δημοσιεύτηκε από την εφημερίδα «παρατηρητής» στις 10/2/2010 Αρ.Φ. 823

HALLOWEEN THROUGH THE CENTURIES

We are at the heart of Carnival, a custom which has survived through the millenniums and is considered one of the oldest ancient customs, which is a celebration of joy, of fancy and sprees that those problems and «experienced» remains almost unchanged over the centuries. Although widespread throughout the world, our country has many different traditions by region as well as other celebrations eg brilliant, but everywhere celebrated with the same intensity as we all expect to «just throw out» forgetting about the little everyday.

Much ink has been spilled in recent years on the Carnival and many are «challengers» regarding the origin of. The views (as usual) divided but all those who have written about this festival have cite similar arguments about what they support. Some want the carnival has its roots in ancient Greece and ancient parts from Karneios which was to worship god Apollo. Most, however, argue that the Carnival from the «Dionysiac» ceremonies in which the Greeks dresses, danced, drank and had fun in honor of Dionysus and the passage from winter to spring. Even say the word carnival comes from the verb meaning vallizo which means romp! Indeed, because Dionysus transported by wheeled boat at Anthestiria (festival in ancient Greece for the transition from spring to winter) the word that means shipping buggy carrus navalis. Another version is that the word carnival comes from the Latin words carnem levare or carnis levanem that means lifted – a ban on meat, hello – goodbye – Disappearance of meat. This version is clearly later as disguises existed in Byzantium and was even very popular. They used to disguise the Byzantine period, men women and vice versa as well as military and courtiers to mockery. Humankind from Byzantium and passed today as abstaining from meat in view of the celebration of Easter!

The customs vary by region but remain unchanged over the years. «Janissaries» and «Boules», one of the traditional and widespread custom of Naoussa in northern Greece to represent the marriage feast in the central city square, which culminates on Ash Monday. This tradition has roots in Dionysiac rites where Dionysus was worshiped especially in those areas. Corfu could not play a leading role and Hanukkah (and Easter) to famous Carnival of Corfu and the petegoletsia or Pete golia, another very old custom theatrical performance reminiscent of Corfu after coming out of the windows and «gossip» various issues. Looking south to Crete, the custom of the carnival will help us to fill an entire volume and include carnivals, resurrection of the dead, marriages, disguises and special dances. Until recent decades was the widespread custom Siviani mask, ie extirpate the root of the plant a few days before Halloween and they made the masks which called Sivianes. Although these traditions have something different all our attention is directed each year to the famous worldwide Patras Carnival (follow the Xanthi, Moschato etc). In Patras beat the vibrations of sprees and many visitors from all over Greece to give this big parade, which makes it the third carnival in the world. And if you go a little outside Greece will choose between two countries with the famous carnivals, Brazil (with the number one in this world carnival in Rio de Janeiro) and Italy (with very different Carnival of Venice). Spree for all tastes, with Venice to give a touch of another era in this celebration, and Rio to keep the hectic pace.

But most will stay in our village or town to celebrate the «classic», the banal traditions. After the feast of Tsiknopempti will «parade» on the last Sunday of Carnival and we will present the Carnival organized in our country. And of course the Green Monday will follow the Koulouma and the flying of kites!!

Sources: Nation newspaper, «Greek roots», Wikipedia.

published by the newspaper «Observer» on 10/2/2010 Ar.F. 823

Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: